Genesis 5 (50/50) Tony Stratton-Smith

tony stratton smith

Zespół to nie tylko muzycy, ale również jego otoczenie. Żeby odnieść sukces trzeba otoczyć się wspierającymi ludźmi. Bez tego ani rusz. Nawet największy talent bez zaplecza i organizacji przepadnie. W otoczeniu Genesis dobrych duchów nigdy nie brakowało, a jednym z najważniejszych był Tony Stratton Smith (na zdjęciu). Popularny Strat był wielkim farciarzem i jeszcze większym pasjonatem. Kochał zjawiska piękne i wyjątkowe i nie bał się dla nich ryzykować. Uwielbiał swingujący rytm życia psychodeliczno-progresywnego Londynu przełomu lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Współtworzył tamten twórczy świat rockowej bohemy. Znał się też na sporcie, pracował jako dziennikarz sportowy i pisał książki biograficzne, również jako autor-widmo. Relacjonował dla Brytyjczyków piłkarski mundial w 1962 roku. Mógł nie dożyć swoich największych sukcesów. Łut szczęścia sprawił, że uniknął śmierci w katastrofie samolotowej, w której zginęli piłkarze Manchesteru United w 1958 roku. Jedenaście lat później zaczął swoje drugie życie zakładając wydawnictwo Charisma Records. Pod tym legendarnym już dziś szyldem, kojarzonym z wizerunkiem szalonego kapelusznika, skupił wielu wyjątkowych, oryginalnych artystów, których twórczość przeniosła muzykę rockową na nieznane jej wcześniej tereny. W Genesis zakochał się wiosną 1970 roku, w trakcie jednego pierwszych koncertów grupy w klubie Ronniego Scotta. Jako jeden z pierwszych ludzi w branży muzycznej dostrzegł w dwudziestoletnich wówczas muzykach wielki potencjał.

Tony Stratton Smith był idealnym kandydatem na opiekuna Genesis. Mimo, że działał przecież na poletku biznesowym, miał do muzyki stosunek na wskroś artystyczny. Pod tym względem stanowił przeciwieństwo Jonathana Kinga – pierwszego menedżera Genesis. Nie ingerował w sprawy muzyczne, nie próbował manipulować, czy wywierać presji na swoich artystach, był ciepłym, szczerym, sympatycznym i dobrze wychowanym człowiekiem o wyrafinowanym smaku nie tylko muzycznym. Urodził się w Birmingham w 1933 roku i przez pierwszą część swojego życia nie miał nic wspólnego z muzyką. Przez całe lata pięćdziesiąte pracował jako dziennikarz sportowy i korespondent dla dzienników „Daily Sketch” i „Daily Express”, specjalizując się w piłce nożnej i krykiecie. Miał tak zwane „lekkie pióro” i lubił z tego talentu korzystać. Napisał przetłumaczoną później na wiele języków książkę biograficzną poświęconą rosyjskiej męczennicy Marii Skobcowej, był też podobno „autorem widmo” piłkarskich autobiografii Pelego, Dennisa Lawa i Alfredo Di Stefano. Dzięki swojemu oddaniu pracy wymknął się „czarnemu losowi”. Tragicznego dnia 6 lutego 1958 roku pojawił się na monachijskim lotnisku razem z piłkarzami Manchesteru United, świeżo upieczonymi klubowymi mistrzami Europy, by razem z nimi polecieć do Anglii. Legenda głosi, że niemal w ostatniej chwili zdecydował, że jednak nie wejdzie na pokład, gdyż postanowił w Niemczech przygotować jeszcze jeden materiał dla gazety. Samolot rozbił się już przy starcie i większość pasażerów, łącznie z angielskimi piłkarzami zginęła. Bóg miał wobec popularnego Strata inne plany.

W 1962 roku piłkarskie mistrzostwa świata odbywały się w Chile, a Strat spędził tam kilka tygodni relacjonując ich przebieg dla angielskiej prasy. W Ameryce Południowej spodobało mu się tak bardzo, że zamiast po turnieju wrócić do Londynu, udał się do Rio De Janeiro. Tam spotkał brazylijskiego, bardzo wszechstronnego muzyka i kompozytora Antonio Carlosa Jobima, który w ciągu kilku krótkich rozmów zaraził go miłością do muzyki i zasiał ziarenko zainteresowania rodzącym się rynkiem rockowym. Zaintrygowany i chyba już nieco znużony wykonywanym od kilkunastu lat fachem, a może wyczuwający szansę na szybki zarobek, po powrocie do Anglii zaczął badać sytuację. Miał to szczęście, że w bardzo szerokim kręgu jego znajomych znajdował się między innymi słynny Brian Epstein, menadżer The Beatles. Strat nie miał więc kłopotów z zasięgnięciem języka u samego źródła muzycznego rynku. Niebawem zaczął działać, próbował wyszukiwać młode talenty, umożliwiał wydanie płyt, zajmował się promocją. Pierwsi pod jego skrzydła trafili Peddy, Klaus & Gibson, oraz The Koobas, których darzył szczególną sympatią. The Koobas niestety polegli w rynkowych zmaganiach, co omal nie doprowadziło do zaniechania jego menedżerskiej działalności.

Ten kryzys i moment bardzo poważnego zawahania przyszedł w drugiej połowie lat sześćdziesiątych i być może Strat poddałby się wówczas, gdyby nie fala progresywnego rocka. Szczególne wrażenie na Strat’cie zrobili wówczas muzycy z The Nice. I to właśnie rozmowa z klawiszowcem tej grupy Keithem Emersonem utwierdziła Smitha, że powinien zakasać rękawy i jeszcze raz spróbować sił w menedżerskim fachu. W efekcie Strat nie tylko nie wycofał się z muzycznego rynku, ale jeszcze rozwinął i ustabilizował działalność zakładając, jak miała pokazać przyszłość, jedną z najważniejszych wytwórni w historii brytyjskiej muzyki – Charismę Records. Miało to miejsce w 1969 roku.

Od tamtego czasu Strat był jednym z królów londyńskiego życia klubowego. Trzymając rękę na rockowym pulsie był stałym bywalcem klubów The Marquee, La Chasse, czy Ronniego Scotta, gdzie niemal codziennie – popijając Brendy, lub wódkę z tonikiem – wypatrywał nowych, młodych, zdolnych artystów, godnych zaprezentowania światu za pośrednictwem swojej firmy. Tony Stratton Smith wierzył, że rock może, a nawet powinien być czymś więcej, niż tylko modą młodzieżową – wspominała jego najbliższa współpracowniczka Gail Colson. – Początkowo chciał mieć u siebie po jednym reprezentancie każdej stylistyki. Jeden zespół klasyczny, jeden jazzowy, jeden rockowy. Potrafił zaskakiwać i wprawiać w konsternację ludzi, z którymi pracował. Zdarzało się, że przychodziłam do biura i okazywało się, że on właśnie podpisał umowę z kimś, o kim nie mieliśmy bladego pojęcia, jak na przykład Monty Python, czy John Betjeman. Celował w umowy z najlepszymi przedstawicielami danej stylistyki. Wychodził do klubów niemal każdego wieczora.

W 1970 roku, gdy Genesis opuszczali domek w Dorking próbując znaleźć swoje miejsce na londyńskiej scenie, pod skrzydłami jego firmy działały już zespoły, które grając wymagającą muzykę progresywną osiągały sukcesy, jak The Nice, Van Der Graaf Generator, czy wspomniany wyżej Rare Bird. Genesis pasowali do Charismy jak chyba żaden inny zespół, gdyż mieli bardzo otwarte, artystyczne spojrzenie na rock ale potrzebowali czasu i cierpliwości ze strony wydawcy, aby móc w pełni rozwinąć skrzydła. Nie mieli ręki do sezonowych hitów, ani przebojowych singli, które mogłyby szybko wynieść ich na wyżyny popularności. Strat doskonale o tym wiedział i przede wszystkim „przeczytał” genesismanów pod kątem potencjału, jakim niewątpliwie dysponowali. Zobaczył ich tak naprawdę tylko raz, ale to wystarczyło, żeby się zakochać. Szybko, bo już w marcu 1970 roku podpisał z grupą umowę. Nie chciał, ale nie mógł też zwlekać, bo ni stąd ni zowąd, na horyzoncie pojawiła się konkurencja. Siłę drzemiącą w Genesis zaczęły też dostrzegać inne firmy, między innymi Treshold i Polydor. Stratton Smith wykazał się najlepszym refleksem i wyczuciem. Wszystko wydarzyło się niewiarygodnie szybko – wspominał. – Spotkałem chłopców w połowie lutego, a na początku marca mieliśmy już podpisaną umowę. Są takie zespoły, że wystarczy je raz zobaczyć, a one od razu docierają do wielu różnych obszarów ludzkiego umysłu. I tak jest właśnie w przypadku Genesis. Poza tym uważam, że to był świetny czas dla takiej muzyki, a ja odczuwałem „głód” nowego zespołu, z którego mógłbym być dumny. Powiem szczerze, miałem szczęście, że mogłem ich wtedy zobaczyć i przechwycić przed innymi firmami. Na szczęście dla Charismy i dla Genesis, bo jak pokazała przyszłość, była to jedna z najtrafniejszych decyzji w historii brytyjskiej muzyki.

Charisma odciążyła członków zespołu z zadań pozamuzycznych. Nie tylko zagwarantowała wydanie albumu ale też wypłacała muzykom dziesięciofuntowe tygodniówki, które pozwoliły na złapanie finansowego oddechu. Z biegiem czasu inwestycje stawały się coraz większe. Stratton Smith tak bardzo dbał o Genesis, że w latach 1970-73 łączył funkcję wydawcy i menedżera zespołu, co niestety prowadziło do konfliktu interesów i przyczyniło się do wielkiego zadłużenia grupy względem Charismy. Dług udało się spłacić, a postawa Strata świadczyła tylko o wielkiej wierze w talent Genesis i o tym, że muzyka i możliwość rozwoju były dla niego ważniejsze niż pieniądze. Trudno powiedzieć, czy gdyby Banks, Gabriel, Rutherford i spółka nie spotkali na swojej drodze tak wspaniałomyślnego i cierpliwego mecenasa, mogliby tak szeroko rozwinąć skrzydła… Na szczęście nie trzeba tego sprawdzać. Ich drogi zeszły się w najodpowiedniejszym momencie.

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>