Wpisy

Kieślowski. Zbliżenie

kieslowski-zblizenie

Odkąd sięgam pamięcią Krzysztof Kieślowski kojarzył mi się z czymś bardzo ważnym i bardzo bliskim, z jakąś wielką tajemnicą dotyczącą ludzkiej psychiki, emocjonalności i z trudną historią Polski lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Byłem jeszcze dzieckiem, a już mnie to kino i to spojrzenie na człowieka magnetyzowało. Jeszcze niewiele rozumiałem, a już pewne rzeczy odbierałem intuicyjnie, emocjonalnie. Z wiekiem, gdy świadomość rosła, rosła też fascynacja filmami Kieślowskiego, a poczucie, że jest to bardzo ważne i bardzo mi bliskie przeistoczyło się w pewność.

Przyznaję, że to obciążone może nawet depresyjną melancholią bardzo drobiazgowe spojrzenie na człowieka i jego przestrzeń emocjonalną oraz skrupulatne analizowanie ludzkich losów przez pryzmat przeznaczenia i przypadku, to cechy które próbuję przemycać (zachowując oczywiście odpowiednie proporcje) do swojego świata literackiego. Pod tym względem Krzysztof Kieślowski zawsze będzie da mnie jednym z mistrzów.

Kieślowski jest mi bliższy niż twórcy wywodzący się ze świata kryminału, ale nie znałem zbyt dobrze jego historii. Z tym większym apetytem przystąpiłem do lektury niedawno wydanej biografii „Kieślowski. Zbliżenie” autorstwa Katarzyny Surmiak-Domańskiej. Ponad sześćsetstronicowy tom obiecywał wyczerpującą, kompletną biografię i słowa dotrzymał. To bardzo dobra książka, uczciwie prowadząca czytelnika od lat dzieciństwa i meandrów relacji rodzinnych Kieślowskiego, przez okres edukacji, mozolnej wspinaczki po szczebelkach trudnej, zawiłej kariery w peerelowskiej Polsce, działalność „dokumentalną”, przejście w fabułę, przez wzloty i upadki, błyskotliwe pomysły i okresy wątpliwości, krótką ale niebywale intensywną karierę międzynarodową aż po chorobę i śmierć. Wszystkie wątki zdają się być wyczerpane. Autorka umiejętnie je komponuje. Poznajemy genezy kolejnych ważnych wydarzeń, ich szczegóły i skutki.

W tej książce wszystko jest na miejscu, nic nie dzieje się przypadkiem, nie jest wyrwane z kontekstu. Szczegółowo i dosyć szeroko opisany żywot Kieślowskiego mamy tu bardzo logicznie poprowadzony. Surmiak-Domańska musiała przeprowadzić rozległy research (pisze w nocie odautorskiej o trzyletniej pracy i o setce osób z którymi przeprowadzała wywiady, a lista pozycji w bibliografii liczy ponad trzysta pozycji) ale też imponuje zrozumieniem często już obcych nam mechanizmów określających relacje władzy z artystami w latach komuny (ileż tam się trzeba było nakombinować, żeby móc pokazać kawałek prawdy nie podpadając władzy z jednej strony i nie narażając się środowiskom buntowniczym z drugiej). Szerokie tło polityczno-społeczne jest wielkim atutem tej książki, bo biografię reżysera otrzymujemy na niezwykle istotnym w tym przypadku zmieniającym się tle politycznym. Co za tym idzie historia Kieślowskiego to kawał historii Polski drugiej połowy XX wieku. Bardzo dobrze się to czyta. Autorka pisze dynamicznym reporterskim językiem i trzyma naprawdę bardzo wysoki poziom obiektywizmu.

Wielki artysta wymaga wielkiej biografii, a najwięksi będą mieli takich biografii wiele. Nie wiem czy „Zbliżenie” to jest już ta definitywna biografia, która wyczerpuje temat Kieślowskiego. Wiem na pewno, że warto po tę biografię sięgnąć. Dla fanów mistrza i kina ogólnie to lektura obowiązkowa, ale poleciłbym ją również tym, którzy interesują się najnowszą historią i nie mierzą jej tylko datami wybuchów wojen, rotacjami na stołkach ministerialnych, ale widzą ją też przez pryzmat sztuki i życiowych zmagań wybitnych artystów. „Zbliżenie” to rzecz którą przeczytałem jednym tchem, nie tracąc zainteresowania ani na moment i którą z dumą postawię na półce z przekonaniem, że będę do niej wracał.

Biografia Riverside ukończona!

20160523_201424_HDR

Postawiłem ostatnią kropkę. Tekst biograficzny „Riverside. Sen w wysokiej rozdzielczości” jest kompletny. Jest już też autoryzowany co znaczy, że pod każdym ze 106 452 słów można się podpisać i wziąć za każde z nich odpowiedzialność. Tekst w najbliższych tygodniach przejdzie redakcję, korektę, ponowną korektę autorską i stanie się książką. Trwają już prace nad okładką, niebawem zaczniemy dobór zdjęć. Będzie grubo (na pewno ponad 300 stron), szczegółowo i różnorodnie. Całość oparta jest na wiedzy unikalnej, a więc pochodzącej z moich, niepublikowanych wcześniej wywiadów z muzykami Riverside i „przyjaciółmi zespołu”, świadkami historii. Premiera prawdopodobnie jesienią, konkretną datę ustali i poda niedługo wydawnictwo In Rock.

Biografia Riverside – in progress

Uważam, że jedną z największych krzywd, jaką można wyrządzić cenionemu artyście, to pisząc biografię, przygotować mu bezkrytyczną laurkę. Nawet jeśli biograf jest zafascynowany twórczością, powinien umieć wyłączyć w sobie „fana” na czas pracy, by spojrzeć na pewne sprawy chłodnym obiektywnym okiem. Dla dobra własnej wiarygodności, dla dobra czytelnika i wreszcie dla dobra samego bohatera biografii. Jeśli jest nim artysta, to niezwykle istotne jest umiejętne wskazanie jego trudnych zmagań (wszak artysta musi się zmagać, zmagania to nieodłączna część procesu twórczego), a sprawne wskazanie potknięć, pomyłek, spadków formy twórcy, osadzone wśród „pochwał” za dzieła prawdziwie udane, doskonale obrazuje proces zmagań. Nie ma pisarza, który napisał tylko dobre, mądre książki, nie ma filmowca, który stworzył tylko ciekawe, udane filmy, nie ma muzyka, który choć raz w życiu nie zbłądził nagrywając płytę… Przekroczyłem półmetek biografii Riverside, jestem świeżo po „rozprawie” nad albumem „Rapid Eye Movement”, który jak każdy inny, zasłużył na obiektywne spojrzenie i wnikliwą analizę. Już wiem, że będzie to jeden z najbardziej kontrowersyjnych fragmentów tej książki… Jednym z tematów tej płyty jest „dualizm”, ale takiego „dualizmu”, jaki określi to wydawnictwo po latach chyba mało kto się spodziewa. Nawet w obozie grupy zdania na temat REM-u są podzielone.

Załączony filmik, to amatorskie nagranie „Cybernetic Pillow” z koncertu w Bułgarii z 2010 roku. Nawet w świecie progresji lubię proste, czterominutowe piosenki, ale zawsze miałem wrażenie, że temu numerowi brakowało takiego rozsądnego „odjazdu” (od 3:55), jaki pojawiał w się w koncertowych wersjach.